Pha trộn điệu thức

Pha trộn điệu thức (mode mixture) là mượn hợp âm từ giọng thứ cùng tên vào một đoạn đang ở giọng trưởng — vì thế còn gọi là dùng hợp âm mượn (borrowed chords). Nó mang lại màu sắc "tối" bất ngờ giữa một ngữ cảnh sáng.

Vì sao hợp âm mượn xuất hiện?

Chúng đến từ các bậc âm bị hạ của giọng thứ cùng tên chen vào. ♭6 là phổ biến nhất, ngoài ra còn ♭3 và ♭7. Chính những nốt sắc thể hạ này tạo nên hiệu ứng đặc trưng.

Các hợp âm mượn thường gặp là gì?

Đó là các hợp âm mang bậc âm bị hạ, mượn từ C thứ vào C trưởng. Bảng dưới đã kiểm chứng bằng tonal:

Trong số này, iv (hạ át thứ) và ♭VI hay gặp nhất. Ví dụ nổi tiếng: mở đầu Also Sprach Zarathustra của R. Strauss đi thẳng từ I trưởng sang i thứ.

Kết lừa với ♭VI và quãng ba Picardy là gì?

Đây là hai thủ pháp trái chiều: một cái mang màu tối vào giọng trưởng, một cái mang màu sáng vào giọng thứ.

• Kết lừa với ♭VI: thay vì V → vi (điệu thức), ta có thể đi V → ♭VI (hợp âm mượn) — một kết lừa đậm màu sắc thể.
• Quãng ba Picardy (Picardy third): thủ pháp ngược lại — kết thúc một tác phẩm ở giọng thứ bằng hợp âm chủ trưởng (nâng âm ba của hợp âm i lên), tạo cảm giác sáng và trọn vẹn bất ngờ.

Xem Gam thứ & Bộ khóa cho giọng thứ cùng tên, và Hợp âm Napoli cùng Hợp âm sáu tăng cho các hợp âm sắc thể tiền át khác.

Câu hỏi thường gặp

Hợp âm mượn được mượn từ đâu? Từ giọng thứ cùng tên — ví dụ khi đang ở C trưởng thì mượn từ C thứ. Các bậc âm bị hạ của giọng thứ (♭6, ♭3, ♭7) mang màu tối vào đoạn nhạc trưởng.

Bậc âm bị hạ nào hay gặp nhất trong pha trộn điệu thức? ♭6 phổ biến nhất, ngoài ra còn ♭3 và ♭7. Đó là lý do iv (hạ át thứ) và ♭VI — hai hợp âm chứa ♭6 — là các hợp âm mượn thông dụng nhất.

Quãng ba Picardy là gì? Là thủ pháp kết thúc một tác phẩm giọng thứ bằng hợp âm chủ trưởng (nâng âm ba của hợp âm i lên), tạo cảm giác sáng và trọn vẹn bất ngờ.