Dẫn bè hợp âm ba
Cập nhật: 2026-07-04Dẫn bè (voice leading) là nghệ thuật nối các hợp âm sao cho từng bè chuyển động mượt mà. Truyền thống dùng bốn bè SATB: Soprano (nữ cao), Alto (nữ trầm), Tenor (nam cao), Bass (nam trầm).
Tóm tắt nhanh
- Dẫn bè dùng bốn bè SATB (Soprano, Alto, Tenor, Bass), mỗi bè chuyển động độc lập.
- Bốn loại chuyển động: nghịch hướng, bè giữ, đồng hướng, song song.
- Quy tắc số một: tránh quãng 5 đúng song song và quãng 8 song song.
- Giữ các bè trong âm vực, không để bắt chéo, và các bè trên liền nhau không cách quá một quãng tám.
- Nhân đôi âm gốc ở thể gốc; không bao giờ nhân đôi âm dẫn.
Có mấy loại chuyển động giữa hai bè?
Có bốn loại: nghịch hướng, bè giữ, đồng hướng và song song. Khi so sánh hai bè bất kỳ, chuyển động giữa chúng thuộc một trong bốn loại:
| Loại | Mô tả |
|---|---|
| Nghịch hướng (contrary) | Hai bè đi ngược hướng nhau |
| Bè giữ (oblique) | Một bè giữ nguyên, bè kia di chuyển |
| Đồng hướng (similar) | Cùng hướng, nhưng quãng giữa hai bè thay đổi |
| Song song (parallel) | Cùng hướng và giữ nguyên quãng |
Vì sao phải tránh quãng song song?
Vì chúng làm hai bè mất tính độc lập và "dính" vào nhau. Quy tắc quan trọng nhất: tránh quãng 5 đúng song song và quãng 8 song song giữa bất kỳ hai bè nào. Chúng làm hai bè "dính" vào nhau, phá vỡ tính độc lập của bốn bè — đây là lỗi phổ biến nhất cần tránh.
Sắp xếp âm vực và giãn cách thế nào?
Giữ mỗi bè trong tầm âm thoải mái của nó, không để hai bè bắt chéo, và không dồn các bè trên quá xa nhau.
- Âm vực: mỗi bè có tầm âm riêng; giữ mỗi bè trong tầm thoải mái của nó và không để hai bè bắt chéo (bè trên xuống thấp hơn bè dưới).
- Giãn cách: giữa các bè trên liền nhau (Soprano–Alto và Alto–Tenor) không nên cách quá một quãng tám. Riêng Tenor và Bass có thể cách xa hơn.
Nên nhân đôi nốt nào?
Tùy thể của hợp âm: thể gốc thường nhân đôi âm gốc, thể đảo 2 nhân đôi âm năm, và không bao giờ nhân đôi âm dẫn. Vì có bốn bè mà hợp âm ba chỉ có ba nốt, một nốt phải được nhân đôi:
- Thể gốc: thường nhân đôi âm gốc.
- Thể đảo 2 (⁶⁴): thường nhân đôi âm năm (nốt ở bè trầm).
- Không bao giờ nhân đôi âm dẫn (bậc 7 nâng), vì hai âm dẫn sẽ buộc phải giải quyết thành quãng 8 song song.
Nguyên tắc chung khi nối hai hợp âm: giữ lại nốt chung ở cùng một bè, và cho các bè còn lại đi tới nốt hợp âm gần nhất bằng bước liền — ưu tiên chuyển động nghịch hướng với bè trầm.
Xem Hợp âm ba cho thể đảo, và Dẫn bè hợp âm bảy cho bước tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không được nhân đôi âm dẫn? Vì hai âm dẫn cùng có xu hướng đi lên về âm chủ, nên khi cả hai giải quyết sẽ tạo ra quãng 8 song song — đúng lỗi mà dẫn bè cần tránh.
Đồng hướng và song song khác nhau ra sao? Cả hai đều cùng hướng, nhưng chuyển động đồng hướng làm thay đổi quãng giữa hai bè, còn chuyển động song song giữ nguyên quãng — và chính quãng 5 đúng hoặc quãng 8 song song mới là điều bị cấm.
Cách nối hai hợp âm cho mượt là gì? Giữ lại nốt chung ở cùng một bè, rồi cho các bè còn lại đi tới nốt hợp âm gần nhất bằng bước liền, ưu tiên chuyển động nghịch hướng với bè trầm.