Xây hợp âm ba trưởng và thứ

Sau bài này, bạn sẽ có thể xây hợp âm ba trưởng và thứ từ bất kỳ nốt gốc được giao, viết đúng nốt gốc–nốt ba–nốt năm, kiểm tra công thức bằng quãng và chơi sáu hợp âm có tên trên piano.

Hợp âm ba là ba tên nốt cách bậc

Một hợp âm ba ở thế gốc gồm nốt gốc, nốt ba và nốt năm. Từ C, chọn C–E–G: các chữ cái cách một bậc, nên khi xếp trên khuông chúng tạo hai quãng ba chồng lên nhau. Viết C–D♯–G dù nghe gần giống C–E♭–G sẽ phá cấu trúc chữ cái; D-sharp mang tên chữ D nên tạo quãng hai tăng trên C, không phải âm ba của hợp âm C.

Nốt gốc là tên định danh của hợp âm, không nhất thiết luôn là phím thấp nhất trong mọi cách chơi. Bài này dùng thế gốc để nhìn cấu trúc rõ. Các thể đảo sẽ đổi nốt bass nhưng không đổi ba thành phần; nội dung đó thuộc bài 39.

Hai cách kiểm tra cùng một kết quả

Hợp âm trưởng có M3 từ gốc đến nốt ba và P5 từ gốc đến nốt năm. C là C–E–G: C–E = 4 nửa cung, C–G = 7. Nếu nhìn hai quãng ba chồng nhau, công thức là M3 rồi m3.

Hợp âm thứ có m3 từ gốc đến nốt ba và vẫn giữ P5. Cm là C–E♭–G: C–E♭ = 3 nửa cung, C–G = 7; hai lớp là m3 rồi M3. Vì cả hai chất lượng cùng giữ quãng năm đúng, đổi nốt ba xuống một nửa cung biến C thành Cm mà không cần di chuyển C hoặc G.

Hãy dùng cả hai kiểm tra: đúng chữ cái gốc–ba–năm và đúng khoảng nửa cung. Chỉ đếm phím có thể tạo chính tả sai; chỉ xếp chữ cái có thể bỏ sót dấu hóa.

Từ ký hiệu đến thế bấm

Ký hiệu C không có hậu tố thường chỉ hợp âm C trưởng; Cm thêm m để chỉ C thứ. Ký hiệu nói nốt gốc và chất lượng, chưa bắt buộc một quãng tám, bộ ngón, cách rải hay mức âm lượng. Một thế bấm cụ thể chỉ là voicing, tức cách phân bố các nốt của hợp âm trên đàn.

Với hợp âm ba ở vùng giữa, tay phải có thể bắt đầu bằng 1–3–5 khi hình tay thoải mái, nhưng không biến bộ ngón đó thành luật. Nếu phím đen làm 1–3–5 căng hoặc không tự nhiên, chọn bộ ngón khác mà vẫn giữ cổ tay trung tính và ba nốt đúng. Mục tiêu của bài là xây đúng âm, không phải ép mọi hợp âm vào một hình tay.

Bài tập

Xưởng sáu hợp âm

Với từng tên C, Cm, F, Fm, G, Gm, viết ba chữ cái gốc–ba–năm trước, thêm dấu hóa sau, rồi kiểm tra quãng từ gốc. Đáp án âm là C–E–G; C–E♭–G; F–A–C; F–A♭–C; G–B–D; G–B♭–D.

Chơi từng ô hai lần: lần đầu rải từ thấp lên cao để nghe hai lớp quãng ba, lần sau chặn đồng thời. Sau mỗi cặp cùng gốc, nói nốt nào đổi. Cuối lượt, che bản nhạc và dựng lại sáu hợp âm từ tên; chỉ mở để kiểm tra chính tả và chất lượng.

Lỗi thường gặp

• Triệu chứng: Xây hợp âm bằng ba phím cách đều. Cách sửa: Viết gốc–ba–năm theo chữ cái trước; khoảng phím giữa hai lớp quãng ba không giống nhau.
• Triệu chứng: Viết Fm thành F–G♯–C. Cách sửa: Nốt giữa phải mang tên A vì là nốt ba; hạ A thành A♭.
• Triệu chứng: Đồng nhất ký hiệu hợp âm với một bộ ngón cố định. Cách sửa: Giữ chính tả và chất lượng, rồi chọn thế bấm phù hợp vùng đàn và bàn tay.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao hợp âm trưởng và thứ đều có quãng năm đúng? Chất lượng ở đây đổi bằng nốt ba; C và Cm đều giữ G cách C đúng 7 nửa cung.

Có thể bỏ nốt năm khi chơi không? Trong một số voicing hoặc hợp âm mở rộng có thể, nhưng bài xây hợp âm này cần đủ gốc–ba–năm để kiểm chứng cấu trúc.

Nốt gốc có luôn là nốt thấp nhất không? Chỉ ở thế gốc. Khi nốt ba hoặc nốt năm xuống bass, hợp âm ở thể đảo nhưng vẫn mang cùng gốc và chất lượng.