Nốt chấm dôi và dấu nối dài hơn

Sau bài này, bạn sẽ có thể tính nốt chấm dôi bằng trường độ gốc cộng thêm một nửa, phân biệt chấm dôi với dấu nối, và giữ một âm qua nhiều vị trí đếm. Phần minh họa giới thiệu cả móc đơn chấm dôi; câu tám ô 4/4 nguyên bản tập trung vào nốt trắng chấm dôi, nốt đen chấm dôi và dấu nối qua vạch nhịp.

Chấm dôi cộng thêm một nửa

Một chấm đặt ngay sau hình nốt làm nốt dài thêm một nửa giá trị ban đầu. Nốt trắng vốn hai phách, thêm một phách thành ba. Nốt đen vốn một phách, thêm nửa phách thành một phách rưỡi. Nốt móc đơn vốn nửa phách, thêm một phần tư phách thành ba phần mười sáu.

Cách tính này nhất quán ở mọi cấp độ trường độ. Đừng học ba kết quả rời nhau. Hãy nói công thức: “gốc + một nửa gốc”. Với nốt đen chấm dôi trong 4/4, bấm ở số phách, giữ qua “và”, rồi nốt kế tiếp thường vào ở “và” của phách sau. Vì thế, phần chia “1-và” từ bài trước vẫn là chiếc thước cần thiết.

Dấu nối cộng hai ký hiệu cùng cao độ

Chấm dôi nằm cạnh một nốt; dấu nối nối hai nốt cùng cao độ. Cả hai đều kéo dài âm, nhưng dấu nối cho phép trường độ đi qua ranh giới phách hoặc vạch nhịp. Ví dụ C4 nốt trắng ở phách 3 nối sang C4 nốt đen ở ô sau tạo một âm kéo dài ba phách, chỉ có một lần bấm.

Khi đọc dấu nối, cộng giá trị của hai đầu và đánh dấu mọi điểm đếm đi qua. Ngón vẫn giữ đáy phím. Không “nhắc” cổ tay ở đầu nốt thứ hai, vì cử động ấy dễ tạo thêm một attack. Nếu hai đầu khác cao độ, đó không phải dấu nối trường độ và không được thực hiện theo cách này.

Bài tập

Câu tám ô “Dòng sáng dài”

Câu dùng C4–G4 nên tay phải có thể ở thế Đô. Trước khi chơi, viết tổng phách trên ba nốt chấm dôi và khoanh cặp G4–G4 được nối. Hệ 1 tập khả năng giữ ba phách rồi chuyển đúng ở phách 4. Hệ 2 yêu cầu giữ G4 qua vạch nhịp: nốt trắng cuối ô 6 kéo sang nốt đen chấm dôi đầu ô 7; ties đánh dấu hai ký hiệu nhưng tai nghe một âm.

Tập ba lượt. Lượt một chỉ đếm và chạm ngón lên nắp đàn. Lượt hai chơi từng hệ, dừng giữa hai hệ để kiểm tra. Lượt ba chơi đủ tám ô không dừng. Không dùng pedal, vì ngón cần tự chịu trách nhiệm cho trường độ và khoảng lặng.

Lỗi thường gặp

• Triệu chứng: Nốt đen chấm dôi chỉ dài một phách. Cách sửa: Đếm thêm “và” và chỉ đổi nốt ở nửa sau của phách kế.
• Triệu chứng: Đầu thứ hai của tie bị bấm lại. Cách sửa: Khoanh hai nốt cùng cao độ, giữ đáy phím và đếm qua vạch.
• Triệu chứng: Chấm bị hiểu như dấu staccato. Cách sửa: Kiểm tra vị trí: chấm dôi nằm ngang cạnh đầu nốt; dấu chấm staccato thuộc bài phát âm sau này.

Câu hỏi thường gặp

Chấm dôi có luôn thêm một phách không? Không. Nó thêm một nửa giá trị gốc. Chỉ nốt trắng chấm dôi mới thêm đúng một phách; nốt đen chấm dôi thêm nửa phách.

Tie có thể nối qua nhiều ô không? Có thể có chuỗi nhiều tie cùng cao độ. Người chơi giữ hoặc tái tổ chức ngón theo ký hiệu, nhưng không tạo attack mới ở các đầu được nối.

Tại sao chưa dùng pedal để giữ nốt? Pedal có thể che việc nhả ngón sớm. Tập bằng ngón giúp bạn nghe chính xác tổng trường độ trước khi học pedal theo hòa âm.