Thế tay và gam Sol trưởng

Sau bài này, bạn sẽ có thể viết và chơi gam Sol trưởng G A B C D E F♯ G một quãng tám bằng từng tay, dùng bộ ngón một quãng tám chuẩn mang tính sư phạm của khóa học này, rồi áp dụng F♯ trong một câu nhạc nguyên bản ở giọng G.

Sol trưởng đổi một tên nốt

Áp công thức W–W–H–W–W–W–H từ G cho chuỗi G–A–B–C–D–E–F♯–G. Nếu dùng F tự nhiên, E–F chỉ là nửa cung trong khi vị trí thứ sáu cần một cung; F–G lại thành một cung thay vì nửa cung kết. Nâng F thành F♯ sửa đúng cả hai khoảng cách.

Hóa biểu G đặt một dấu thăng trên F, nên mọi F mặc định được đọc là F♯. Vì vậy không cần lặp dấu thăng cạnh từng nốt F trên khuông; những nốt đó vẫn là F♯. Nói “F thăng” khi luyện chậm để không vô thức quay về phím F trắng.

Bản đồ ngón giống C, cao độ thì không

Tay phải đi lên dùng 1–2–3–1–2–3–4–5; tay trái dùng 5–4–3–2–1–3–2–1. Đây cũng là bộ ngón một quãng tám đã dùng ở C, nhưng bản đồ phím bắt đầu trên G và có F♯. Giống số ngón không có nghĩa giống hình phím hoàn toàn.

Khi đi lên tay phải, chuẩn bị chuyển sau B4 để ngón 1 đáp C5. Tay trái chuẩn bị sau D3, nơi ngón 1 vừa chơi, để ngón 3 đáp E3. Dịch bàn tay theo hướng gam và giữ chuyển động nhỏ; không ép ngón cái sâu dưới lòng bàn tay.

F♯ là điểm định hướng, không phải điểm nhấn

Người mới thường chơi F♯ mạnh vì phải tìm phím đen. Hãy nhìn trước F♯ khi đang chơi E, nhưng giữ khoảng thời gian E–F♯ và F♯–G đúng công thức. F♯ dẫn về G bằng nửa cung; nó không cần lớn hơn để “chứng minh” giọng.

Tập cặp E–F♯–G riêng bằng 3–4–5 tay phải. Sau đó tập D–E–F♯–G bằng 2–3–4–5. Khi bốn nốt đều, ghép với nhóm G–A–B–C. Không pedal để nghe rõ nốt đen có bị giữ hoặc nhấn quá mức hay không.

Bài tập

Gam tay trái và câu “Mở cửa sổ”

Chơi gam từng tay hai lượt, rồi đọc câu nhạc. Trước ô 3, nói “D–E–F♯–D” và xác định F♯ bằng mắt. Chọn ngón thuận theo đường đi; câu nhạc không bắt buộc giữ nguyên bộ ngón gam vì mục tiêu là áp dụng giọng trong một hình giai điệu khác.

Lỗi thường gặp

• Triệu chứng: Gam dùng F trắng. Cách sửa: Đọc hóa biểu trước và cô lập E–F♯–G.
• Triệu chứng: F♯ bị nhấn hoặc đến muộn. Cách sửa: Nhìn trước khi chơi E và lặp D–E–F♯–G ở móc đơn đều.
• Triệu chứng: Bộ ngón C được nhớ nhưng đặt sai điểm bắt đầu. Cách sửa: Nói G(1) hoặc G(5) theo tay trước khi chơi.

Câu hỏi thường gặp

F♯ có cần viết dấu thăng cạnh mọi nốt không? Không khi hóa biểu G đã có F♯, trừ khi một dấu hóa cục bộ thay đổi trạng thái và cần khôi phục trong cùng ô.

Tại sao tay phải chuyển ở C thay vì tại F♯? Bộ ngón chuẩn chia gam thành nhóm 1–2–3 rồi 1–2–3–4–5, đặt ngón 4 thuận tiện lên F♯.

Có phải bộ ngón này dùng cho mọi câu ở G? Không. Đây là bộ ngón gam một quãng tám; giai điệu thực tế được chọn ngón theo nốt trước, nốt sau và câu nhạc.