Quãng ba, quãng năm và quãng sáu

Sau bài này, bạn sẽ có thể nhận diện và chơi quãng ba, quãng năm đúng và quãng sáu trong cả chuyển động giai điệu lẫn âm vang hòa thanh, sau đó đặt một bè dưới có chủ đích cho bốn nốt giai điệu ngắn.

Quãng ba làm rõ màu trưởng hoặc thứ

Quãng ba xuất hiện giữa các nốt cách nhau một tên chữ cái: C–E, D–F, E–G. Trong C trưởng, C–E là M3 còn D–F và E–G là m3. Khi vang đồng thời, chúng thường cho âm thanh đầy hơn một nốt đơn và vẫn để hai bè ở gần nhau. Khi đi lần lượt, một bước nhảy quãng ba tạo đường nét rõ mà không quá rộng.

Đừng mặc định mọi quãng ba đều trưởng. Hãy đếm ba tên rồi kiểm tra nửa cung hoặc các nốt của gam. Chính sự khác nhau giữa 4 và 3 nửa cung sẽ trở thành nền móng để phân biệt hợp âm trưởng và thứ ở bài sau.

Quãng năm mở không gian, quãng sáu giữ hai đường rõ

P5 C–G có 7 nửa cung và không chứa nốt thứ ba quyết định màu trưởng/thứ. Vì vậy nó nghe mở, chắc, nhưng tự nó chưa nói hợp âm là trưởng hay thứ. Trên piano, quãng năm hữu ích cho đường bass thưa; tuy nhiên không phải mọi quãng năm đều cần đi song song, và quy tắc tránh quãng năm song song thuộc một số phong cách viết nhiều bè chứ không phải lệnh cấm chung.

Quãng sáu là dạng đảo của quãng ba: C–E đảo thành E–C, M3 thành m6. Trong bè piano, quãng sáu thường tạo khoảng cách thoáng hơn mà vẫn giữ hai đường dễ theo dõi. Hãy nghe nốt trên như giai điệu và nốt dưới như hỗ trợ, thay vì coi cả cặp là một khối không có hướng.

Chọn quãng theo nốt đích và đường bè

Một nốt giai điệu có thể nhận nhiều bè dưới. Hãy ưu tiên ba câu hỏi: cả hai nốt có nằm trong giọng đang dùng không, quãng có tạo màu mong muốn không, và bè dưới có di chuyển thành một đường dễ chơi không. Không cần đổi quãng dưới từng nốt nếu điều đó làm bè dưới nhảy liên tục.

Trong ngữ cảnh C trưởng, các cặp C–E, D–F, E–G tạo chuỗi quãng ba đi song song. Đổi cặp cuối thành E–C tạo m6 và làm giai điệu lên C5 trong khi bè dưới giữ E4. Sự giữ nốt đó là một lựa chọn dẫn bè, không phải đáp án duy nhất.

Bài tập

Bốn nốt trên hiên

Chơi riêng giai điệu E4–F4–G4–C5, mỗi nốt bốn phách. Sau đó chơi riêng bè dưới C4–D4–E4–E4. Ghép hai bè và giữ giai điệu nổi hơn. Ghi tên từng quãng bằng phép đếm gồm cả hai đầu, rồi kiểm tra chất lượng: C–E là M3; D–F và E–G là m3; E–C là m6.

Tạo một phiên bản khác cho ô 4 bằng P5 F4–C5. So sánh E4–C5 với F4–C5: phương án đầu giữ một nốt chung trong bè dưới, phương án sau tiếp tục bước lên. Cả hai có thể hợp lý; chọn theo đường bè và âm thanh bạn muốn, rồi ghi lý do một câu.

Cuối cùng, chơi giai điệu E4–F4–G4–C5 một lượt không có bè dưới, rồi ghép lại. Ghi xem màu quãng hỗ trợ thay đổi cảm giác đường nét ra sao mà không làm mất hướng của chính giai điệu.

Lỗi thường gặp

• Triệu chứng: Bè dưới mạnh ngang hoặc mạnh hơn giai điệu. Cách sửa: Chơi từng bè riêng, rồi ghép với nốt trên rõ và nốt dưới nhẹ.
• Triệu chứng: Gọi mọi cặp cách một dòng/khe là quãng ba trưởng. Cách sửa: Sau khi đếm số ba, kiểm tra 3 hay 4 nửa cung.
• Triệu chứng: Đổi quãng dưới mỗi nốt khiến bè dưới nhảy không cần thiết. Cách sửa: Thử giữ nốt chung hoặc đi liền bậc trước khi chọn bước nhảy.

Câu hỏi thường gặp

Quãng năm có luôn nghe “hay” hơn quãng ba không? Không. P5 mở và thiếu màu trưởng/thứ; quãng ba đầy hơn. Giá trị của chúng phụ thuộc giai điệu, bass, phong cách và vị trí.

Tại sao M3 đảo thành m6? Khi đổi nốt dưới lên trên một quãng tám, số quãng cộng thành 9 và tính chất trưởng đổi thành thứ: C–E thành E–C.

Bài hòa bốn nốt chỉ có một đáp án đúng không? Không. Phiên bản ghi sẵn là một phương án có đường bè rõ; F4–C5 ở ô cuối cho một lựa chọn khác hợp lệ.