Hợp âm bảy và các thể đảo

Sau bài này, bạn sẽ có thể xây chính xác Cmaj7, G7, Dm7 và hợp âm bảy bán giảm (half-diminished) Bm7♭5, rồi gọi thể gốc, thể đảo 1, thể đảo 2, thể đảo 3 theo nốt bass mà không nhầm chất lượng với thể đảo hoặc voicing.

Thêm một quãng ba tạo nốt bảy

Hợp âm bảy gồm gốc–ba–năm–bảy, có thể xếp thành ba lớp quãng ba. Cmaj7 là hợp âm C trưởng cộng quãng bảy trưởng B. G7 là hợp âm G trưởng cộng quãng bảy thứ F; số 7 không có maj tạo chất lượng át bảy. Dm7 là D thứ cộng quãng bảy thứ C.

Bm7♭5 là hợp âm bảy bán giảm (half-diminished): B–D–F là hợp âm ba giảm, thêm A tạo quãng bảy thứ trên B. Ký hiệu m7♭5 nói rõ nền thứ bảy có nốt năm hạ; ký hiệu vòng tròn gạch ø7 cũng gặp trong phân tích. Đừng nhầm nó với hợp âm bảy giảm hoàn toàn, vốn có nốt bảy giảm.

Bốn vị trí do bass quyết định

Hợp âm bảy có thêm một thể đảo so với hợp âm ba. G7 ở thể gốc khi G ở bass; thể đảo 1 khi B ở bass; thể đảo 2 khi D ở bass; thể đảo 3 khi F ở bass. Các ký số thông dụng lần lượt là 7, 6/5, 4/3 và 4/2 (thường rút gọn thành 2). Chúng mô tả các quãng phía trên bass, không phải hậu tố chất lượng lead-sheet.

Ký hiệu slash có thể ghi G7/B, G7/D, G7/F. Hãy đọc toàn bộ phần trước dấu gạch là G7, rồi kiểm tra phần sau có phải thành viên hợp âm không. B, D, F đều thuộc G–B–D–F nên ba trường hợp này là các thể đảo thật.

Chất lượng, thể đảo và voicing là ba quyết định

Chất lượng trả lời “hợp âm chứa những nốt nào”; thể đảo trả lời “thành viên nào thấp nhất”; voicing trả lời “các nốt được phân bố ra sao”. Ví dụ F3–B3–D4–G4 và F3–G3–B3–D4 đều là G7 thể đảo 3, nhưng khoảng cách khác.

Trên piano, không cần đặt bốn nốt sát nhau ở bass thấp. Giữ nốt bass đơn hoặc quãng mở ở tay trái, đưa nốt ba và nốt bảy lên vùng giữa. Bài tập chồng sát dùng để nhìn chính tả; khi ghép hai tay, ưu tiên âm thấp rõ và thế tay chơi được.

Bài tập

Bốn hợp âm, bốn vị trí G7

Viết bốn hợp âm cốt lõi không nhìn score, dùng thứ tự chữ cái gốc–ba–năm–bảy. Kiểm tra: Cmaj7 không dùng B♭; G7 phải dùng F tự nhiên; Dm7 dùng F và C; Bm7♭5 phải có F tự nhiên và A. Rải rồi chặn mỗi hợp âm ở vùng giữa.

Với G7, chơi bốn vị trí và nói thể gốc–7, thể đảo 1–6/5, thể đảo 2–4/3, thể đảo 3–4/2. Sau đó ghép bass đơn G2–B2–D3–F3 với ba nốt còn lại từ B3 trở lên. Cuối lượt, chơi G7/F → C/E và nghe F→E, B→C; đây là một cách dẫn khuynh hướng rõ trong C trưởng, không phải voicing duy nhất.

Lỗi thường gặp

• Triệu chứng: Viết G7 thành G–B–D–F♯. Cách sửa: 7 mặc định thêm quãng bảy thứ; từ G là F tự nhiên.
• Triệu chứng: Gọi Bm7♭5 là “B giảm bảy” mà không phân biệt. Cách sửa: Nói đầy đủ bán giảm/half-diminished và ký hiệu m7♭5; nốt bảy là A.
• Triệu chứng: Xác định thể đảo theo nốt trên cùng. Cách sửa: Tìm bass G, B, D hoặc F của toàn kết cấu trước.

Câu hỏi thường gặp

G7 và Gmaj7 khác nhau ở đâu? G7 có F tự nhiên, quãng bảy thứ; Gmaj7 có F♯, quãng bảy trưởng. Bài này dùng G7 trong C trưởng.

Bm7♭5 có phải Bdim cộng nốt bảy không? Có, nhưng phải nói rõ loại bảy: Bdim B–D–F cộng quãng bảy thứ A tạo hợp âm bán giảm.

Có cần chơi đủ bốn nốt bằng một tay không? Không. Có thể chia bass và các nốt trên giữa hai tay; chính tả và bass quyết định vẫn phải rõ.